Westerkade 13


Sophia (de Levie-) van Gelder

Geboren: 13 september 1865, Groningen
Laatste woonadres: Westerkade 13, Groningen
Gedeporteerd naar Westerbork: 15 oktober 1942
Vermoord: 9 november 1942, Auschwitz

Sophia van Gelder wordt geboren in Groningen op 13 september 1865. Ze is de dochter van Abraham van Gelder en Kaatje van Zanten. Haar vader Abraham is vermoedelijk geboren op 8 mei 1846 en sterft jong als milicien op 8 januari 1871. Zijn beroep is ‘vleeschhouwer’, voordat hij militair wordt. In die tijd is de Frans-Duitse oorlog aan de gang, en misschien vocht hij daarin. Haar moeder Kaatje is geboren in Uithuizen op 13 mei 1844 en zij is koopvrouw van beroep. Kaatje sterft op 19 april 1902 te Groningen.
Sophia trouwt in Groningen op 12 augustus 1888 met David de Levie. David is geboren op 7 oktober 1866 te Oude Pekela en hij is van beroep koopman. Onbekend is waarin hij handelt.
Op 5 januari 1889 wordt hun eerste kind geboren, dat de naam Abraham krijgt.
Deze Abraham verhuist met zijn gezin in de dertiger jaren naar Hilversum, waar hij een meubelzaak heeft. Abraham wordt op 28 mei 1943 te Sobibor in Polen vermoord op dezelfde dag als zijn vrouw en hun jongste twee kinderen. De oudste twee kinderen worden een jaar later in Auschwitz in Polen vergast. Voor Abraham, zijn vrouw Engeltje de Vries en hun vier kinderen Bruintje (1919), David (1921), Henri Abraham (1929) en Sophia (1931) liggen zes Stolpersteine aan de ’s Gravelandseweg 14 te Hilversum.
Op 27 juli 1890 wordt zoon Maurits geboren. Maurits trouwt op 10 juli 1924 met Engeltje Graveur. Samen krijgen zij twee dochters: Henriëtte en Sophia. Maurits wordt vermoord op 1 oktober 1942 te Auschwitz in Polen, en Engeltje op 9 april 1943 te Sobibor in Polen. De beide dochters worden vermoord te Auschwitz in Polen op 1 oktober 1942 -dezelfde dag als hun vader- op de leeftijd van 17 en 15 jaar.
Na twee zoons krijgt Sophia dochter Henriëtte op 25 januari 1892, die op 25 mei 1892 overlijdt. De tweede dochter Mina wordt geboren op 23 mei 1895. Dit meisje sterft al na drie weken op 17 juni 1895.
Sophia vraagt op 24 mei 1895 een echtscheiding aan wegens mishandeling en die wordt uitgesproken in een vonnis op 14 september 1895.
Vervolgens loopt het spoor naar Amsterdam, waar Sophia een derde dochter krijgt. Dit meisje wordt bij de Burgerlijke Stand van Amsterdam ingeschreven als Hendrika Sophia van Gelder. Dit dochtertje sterft op 27 oktober 1897 in de leeftijd van vier maanden in de stad Groningen.
Sophia van Gelder staat vermeld als koopvrouw op de huwelijksakte van 24 mei 1917 van haar zoon Abraham met Engeltje de Vries. Op deze huwelijksakte staat speciaal bijgeschreven dat vader David de Levie al 25 jaar niets van zich heeft laten horen en dat het onbekend is waar hij verblijft, en of hij nog leeft dan wel overleden is. Zeven jaar later staat op de huwelijksakte van 10 juli 1924 van haar zoon Maurits en Engeltje Graveur dat vader David de Levie overleden is. Verdere gegevens ontbreken.
Sophia van Gelder is op 15 oktober 1942 in Westerbork aangekomen. In diezelfde maand wordt zij op transport gesteld naar het Oosten.
Op 9 november 1942 wordt zij vermoord in Auschwitz in Polen.
Sophia van Gelder is 77 jaar oud als ze sterft. 

 


Hugo Benima

Geboren: 4-2-1898 te Bunde (Duitsland)
Laatste woonadres: Westerkade 13 in Groningen
Uitschrijving uit deze woning: 7 -4 – 1943
Overleden: 5-2-1945 te Oranienburg, Duitsland

Hugo Benima wordt op 4 februari 1898 geboren in Bunde, Duitsland. Hij is de zoon van Moses Levie Benima en Friederika Levi. Hij heeft twee veel oudere zussen: Carolina, die geboren wordt in 1885, en Rosa uit het jaar 1889. Zijn vader is geboren op 24 december 1855 en overleed in Winschoten op 19 november 1936. Zijn moeder wordt geboren op 18 september 1854 te Wilhelmshafen, Duitsland en overlijdt in Amsterdam op 2 januari 1943.
Hugo gaat in Stadhagen naar het voortgezet onderwijs. Na de middelbare school keert Hugo terug naar Bunde, en vertrekt dan in 1915 voor werk naar Meppen. In 1917 keert hij terug naar Bunde. Kort daarna moet hij naar Arnhem zijn vertrokken, want het Arnhemse stadsarchief vermeldt dat hij in december 1918 vanuit Arnhem weer terugkeerde naar Bunde, zo vermeldt het digitale Joods Monument.
Hugo trouwt met Else Kamp, die in Barmen, Elberfeld in Duitsland geboren is op 6 december 1902. Zij komt in 1923 vanuit Elberfeld in Bunde wonen. Samen krijgen ze één zoon, die geboren wordt op 13 mei 1924 te Bunde, Duitsland. Zij noemen hem Manfred. Het gezin verhuist in 1925 naar Elberfeld. Hugo verdient de kost als koopman, maar we weten niet waarin hij handelt.
Het gezin Benima verhuist tussen 1925 en 1936 naar Winschoten in Nederland, want in 1936 wordt het gezin vanuit Winschoten ingeschreven op de Jozef Israëlsstraat 16A in de gemeente Groningen. Vervolgens wordt het gezin op 22 april 1940 ingeschreven aan de Westerkade 13. In de zomer van 1942 wordt Hugo met zijn zoon Manfred opgepakt en naar het werkkamp ‘Twilhaar’ bij Nijverdal vervoerd. In kamp ‘Twilhaar’ worden zij beiden als kooplui geregistreerd. Op 2 oktober 1942 wordt dit kamp door de Duitse bezetters ontruimd en de daar ongeveer 90 aanwezige mannen worden naar Westerbork vervoerd, zo ook vader Hugo en zoon Manfred Benima. Hun beide namen staan vermeld op het monument van Kamp ‘Twilhaar’.
Op 2 november 1942 wordt Hugo op transport gezet naar Auschwitz, waarna hij doorgestuurd wordt naar het satellietkamp Oranienburg bij Sachenhausen in Duitsland. De datum waarop hij officieel doodverklaard wordt, is 5 februari 1945. Dat is een dag na de 45-ste verjaardag van Hugo Benima.
Op 1 februari 1952 wordt een officiële Acte van Overlijden in de gemeente Groningen opgemaakt.

 


Else Kamp, gehuwd met Hugo Benima

Geboren: 6 – 12 – 1902 te Barmen-Elberfeld in Wuppertal, Duitsland
Laatste woonadres: Westerkade 13
Gedeporteerd naar Westerbork: tussen 3 en 5 – 10 -1942
Vermoord: 5 – 11 – 1942 in Auschwitz

Else Kamp wordt op 6 december 1902 geboren te Barmen-Elberfeld in Wuppertal, Duitsland. Haar ouders heten Jacob Kamp en Paula Neumann. Er zijn geen verdere gegevens over de jeugd van Else gevonden of over haar herkomstgezin.
Else verhuist in 1923 naar Bunde, waar ze huwt met Hugo Benima. In 1924 krijgen ze samen een zoon, die zij Manfred noemen. In 1925 verhuist het gezin naar Elberfeld.
Het gezin Benima verhuist in de periode daarna naar Winschoten, want in 1936 wordt het gezin vanuit Winschoten ingeschreven op de Jozef Israëlsstraat 16A in de gemeente Groningen. Vervolgens wordt Else als lid van het gezin Benima ingeschreven aan de Westerkade 13.
Tussen 3 en 5 oktober 1942 wordt Else opgepakt en vervoerd naar Westerbork. Daarvandaan wordt zij op 2 november getransporteerd naar Auschwitz in Polen. Op 5 november wordt Else Benima-Kamp vermoord in Auschwitz.
Op 26 januari 1951 wordt er in de gemeente Groningen een officiële Acte van Overlijden opgesteld.
Else Benima-Kamp is 39 jaar geworden.

 


Manfred Benima

Geboren: 13 -5 – 1924 in Bunde, Duitsland
Laatste woonadres: Westerkade 13 in Groningen
Gedeporteerd naar Westerbork op 2 – 10 – 1942
Vermoord: 28 – 2 -1943 in Auschwitz

Manfred Benima wordt op 13 mei 1924 geboren in Bunde (Duitsland) als zoon van Hugo Benima en Else Kamp. Manfred blijft het enig kind van dit echtpaar. In 1925 verhuist Manfred met zijn ouders naar Elberfeld.
Het gezin Benima verhuist in de periode tussen 1925 en 1936 naar Winschoten in Nederland, want in 1936 wordt het gezin vanuit Winschoten ingeschreven op de Jozef Israëlsstraat 16A in de gemeente Groningen. Vervolgens wordt het gezin op 22 april 1940 ingeschreven aan de Westerkade 13.
Op 10 juli 1942 wordt een grote groep Joodse mannen opgepakt in Groningen en vervoerd naar het werkkamp ‘Twilhaar’ bij Nijverdal. In deze groep staat Manfred met zijn vader Hugo ook geregistreerd. Zijn beroep bij de registratie in dit werkkamp is koopman, maar onbekend is waarin hij handelt. De mannen worden gedwongen in de bossen bij Nijverdal te werken.
Op 2 oktober 1942 wordt dit kamp door de Duitse bezetters ontruimd en de daar ongeveer 90 aanwezige mannen worden naar Westerbork getransporteerd, zo ook Manfred en zijn vader Hugo Benima. Hun beide namen staan vermeld op het monument van Kamp ‘Twilhaar’.
Op 26 oktober 1942 wordt Manfred doorgestuurd naar Auschwitz in Polen. In de Acte van Overlijden van 24 juli 1952 van de gemeente Groningen staat dat Manfred op 28 februari 1943 overleden is in Auschwitz. Manfred heeft dan de leeftijd van 18 jaar.

 


Heinz David Wolff

Geboren: 16 december 1930 te Berlijn, Duitsland
Laatste woonadres: Westerkade 13 in Groningen
Gedeporteerd naar Westerbork: 6 oktober 1942
Vermoord: 24 januari 1945, Dachau

Heinz David Wolff wordt geboren op 16 december 1930 in Berlijn, Duitsland. Heinz David is het enige kind van Max David Wolff en Margot Zerline Cohn, beiden ook in Berlijn geboren.
In de periode tussen 1930 en 1936 verhuist het gezin Wolff naar Amsterdam, want op de Gezinskaart van de familie Wolff in de gemeente Groningen staat dat zij op 24 juli 1936 uit Amsterdam komen en dan aan de Meeuwerderweg 160A in Groningen gaan wonen.
In juni 1941 wordt Heinz David met zijn beide ouders ingeschreven op de Vischmarkt 8, waar ook zijn grootmoeder Meta Cohn-Cohn van moederszijde woont, evenals zijn grootvader Wilhelm Wolff van vaderszijde.
Administratief verhuist Heinz David op 27 augustus 1942 met zijn beide ouders naar het pand Westerkade 13. Op 6 oktober 1942 wordt Heinz met zijn moeder afgevoerd naar Westerbork. Zij treffen daar man en vader aan die daar al sinds 10 juli 1942 is.
Heinz David en zijn ouders gaan dezelfde gang: hij wordt op 18 januari 1944 gedeporteerd naar Theresienstadt en vandaaruit op 19 oktober 1944 naar Auschwitz. Op 27 oktober 1944 komt hij aan in Dachau, waar hij op 24 januari 1945 overlijdt. Zijn beide ouders zijn eind 1944 al vermoord.
Heinz David Wolff is dan 14 jaar. 

 


Max David Wolff

Geboren: 8 april 1899 te Berlijn, Duitsland
Laatste woonadres: Westerkade 13 te Groningen
Gedeporteerd naar Westerbork: 10 juli 1942
Overleden: 5 december 1944 in het satellietkamp Kaufering bij Dachau

Max David Wolff wordt geboren op 4 april 1899 in Berlijn, Duitsland. Hij is de zoon van Wilhelm Wolff, geboren op 23 juni 1865 te Lobsens in Polen. Deze Wilhelm woont later aan de Vismarkt 8 in Groningen, waarvandaan hij naar Westerbork wordt getransporteerd. Daar overlijdt hij op 29 april 1943 en wordt de volgende dag gecremeerd. Wilhelm Wolff staat vermeld op het Joods Monument op de Joodse Begraafplaats ‘Twijfelveld’ in Assen voor overleden bewoners van Westerbork. De urn met zijn as is op de Joodse Begraafplaats in Diemen bijgezet. De moeder van Max heet Therese Kohn, zij is geboren in 1870 te Boedapest, Hongarije. Zij overlijdt op 9 januari 1940 te Groningen.
Max trouwt met Margot Zerline Cohn, die geboren is op 7 januari 1907 in Berlijn, Duitsland. Zij krijgen één kind, Heinz David, geboren op 16 december 1930 te Berlijn.
In de periode tussen 1930 en 1936 verhuist het gezin Wolff naar Amsterdam, want op de Gezinskaart van de familie Wolff in de gemeente Groningen staat dat zij op 24 juli 1936 uit Amsterdam komen en dan aan de Meeuwerderweg 160A in Groningen gaan wonen. In juni 1941 staat het gezin Wolff geregistreerd op de Vischmarkt 8, waar Meta Cohn-Cohn, de moeder van Margot al woont, evenals Wilhelm Wolff, de vader van Max. Op 27 augustus 1942 verhuist het gezin Wolff naar de Westerkade 13. Max David Wolff staat op het digitale Joods Monument vermeld als winkelier, maar onbekend is in wat voor soort winkel hij werkt.
Max wordt op 10 juli 1942 naar Westerbork getransporteerd. Op 18 januari 1944 wordt Max doorgestuurd naar het getto van Theresienstadt in Tjecho-Slowakije, vervolgens op 19 oktober 1944 naar Auschwitz in Polen, en daarna op 27 oktober naar het satellietkamp Kaufering bij Dachau, Duitsland.
Daar sterft Max David Wolff op 5 december 1944 in de leeftijd van 45 jaar. 

 


Margot Zerline Wolff-Cohn

Geboren: 7 januari 1907 te Berlijn, Duitsland
Laatste woonadres: Westerkade 13 in Groningen
Gedeporteerd naar Westerbork: 6 oktober 1942
Vermist: na 19 oktober 1944

Margot Zerline Cohn is geboren op 7 januari 1907 te Berlijn in Duitsland. Haar moeder heet Meta Sara Cohn-Cohn, en is geboren in 31 oktober 1880. Haar moeder wordt vermoord op 9 oktober 1944 in Auschwitz, Polen. Haar moeder wordt op het adres aan de Vischmarkt 8 in Groningen ingeschreven als weduwe van Gustav Cohn. Verdere gegevens over haar vader ontbreken.
Margot trouwt met Max David Wolff, die ook in Berlijn geboren is op 8 april 1899. Zij krijgen één zoon, die de naam Heinz David krijgt. Heinz David wordt geboren op 16 december 1930 te Berlijn in Duitsland.
In de periode tussen 1930 en 1936 verhuist het gezin Wolff naar Amsterdam, want op de Gezinskaart van de familie Wolff in de Gemeente Groningen staat dat zij op 24 juli 1936 uit Amsterdam komen en dan aan de Meeuwerderweg 160A in Groningen gaan wonen. Op 10 augustus 1936 staat Margot Zerline Wolff-Cohn ingeschreven op de Woningkaart van de Vischmarkt 8 te Groningen, samen met haar man Max David en zoon Heinz David. In dat huis wonen ook haar moeder Meta Sara Cohn-Cohn en haar schoonvader Wilhelm Wolff.
Op 17 augustus 1942 wordt het gezin Wolff ingeschreven op de Woningkaart van de Westerkade 13. Max David is dan al sinds 10 juli 1942 in Westerbork. Op 6 oktober 1942 volgt Margot Zerline met haar zoon.
Margot wordt op 18 januari 1944 doorgestuurd naar Theresienstadt in Tsjecho-Slowakije. Daarvandaan wordt ze getransporteerd naar Auschwitz in Polen op 19 oktober 1944. Margot sterft in datzelfde jaar 1944, maar onbekend is op welke datum. In de archieven van Westerbork staat zij als ‘vermist’ te boek.
Margot Zerline Wolff-Cohn wordt 37 jaar oud.

 


Adolf Abraham Mozes Neis

Geboren: 9 januari 1929, Keulen (Duitsland)
Laatste adres: Westerkade 13, Groningen
Weggevoerd naar Westerbork: tussen 3 en 5 oktober 1942
Vermoord: 5 november 1942, Auschwitz

Adolf Abraham Moses Neis wordt geboren op 9 januari 1929 in Keulen, Duitsland. Zijn vader heet Aron Neis en zijn moeder heet Ida(o) Ostro. Zijn vader is geboren op 21 september 1893 in Jaroslaw, Polen. Deze Aron woont als volwassene in Keulen en wordt in 1938 geïnterneerd in het Poolse kamp Zbaszyn bij de gemeente Zbaszyn, die in het Duits Bentschen heet. Daar loopt het spoor dood. Zijn moeder komt ook uit Jaroslaw, Polen, maar meer gegevens over haar zijn niet bekend.
Adolf heeft twee oudere broers: Simon, geboren op 20 mei 1923 in Keulen, Duitsland, en David, die ook in Keulen geboren wordt op 20 november 1924. Adolf heeft ook een oudere zus: Springe, geboren op 6 december 1927, eveneens in Keulen, Duitsland.
Als Adolf tien jaar oud is, gaat hij met een kindertrein van Keulen naar Rotterdam. Zijn zusje reist ook met dit kindertransport naar Rotterdam. Adolf arriveert op 29 maart 1939 op Beneden Heijplaat, Quarantainestraat 1, Rotterdam. Op 17 april 1939 wordt hij geplaatst in Achterklooster, Hoogstraat 79, Rotterdam. Een week daarna, op 24 april 1939, gaat hij naar het Joodse Weeshuis aan de Mathenesserlaan 290 te Rotterdam.
Adolfs oudere broers Simon en David zijn al op 7 december 1938 in Nederland aangekomen. Zij bereiden zich in Nederland in een Aliyah werkkamp voor op een leven in Israël. Simon overleeft Auschwitz en het lijkt er op dat David naar Frankrijk ontsnapt en de oorlog overleeft. Verdere gegevens zijn onbekend. Springe komt in het pleeggezin Magnus aan de Kraneweg 75 in Groningen. Zij wordt vermoord in Auschwitz op 10 september 1943.
Adolf komt op 8 september 1939 als pleegkind in huis bij de familie Benima, die dan volgens de plaatsingsbrief van het Joodse Weeshuis woont aan de Jozef Israëlsstraat 15 te Groningen. (Op de Woningkaart staat dat deze familie op nummer 16A woont.). Hij verhuist met dit gezin op 22 april 1940 naar de Westerkade 13.
Op de Westerkade 13 wordt hij volgens de Woningkaart op 30 april 1943 officieel uitgeschreven. Op 26 januari 1951 stelt de Gemeente Groningen een Acte van Overlijden op.
Het is aannemelijk dat hij tussen 3 en 5 oktober 1942 met zijn pleegmoeder Else Benima-Kamp naar Westerbork afgevoerd wordt. Vanuit Westerbork wordt hij op 2 november naar Auschwitz in Polen vervoerd, waar hij op 5 november 1942 vermoord wordt. Dit zijn dezelfde data als waarop zijn pleegmoeder getransporteerd en vermoord is.
Adolf Abraham Moses Neis is 13 jaar geworden.