Wassenberghstraat 49A


Izäak ter Berg

Geboren: Leeuwarden, 21 april 1903
Laatste adres: Wassenberghstraat 49a
Weggevoerd naar Westerbork: 14 januari 1944
Vermoord: Auschwitz, 6 maart 1944

Izäak ter Berg is de oudste zoon van Nathan ter Berg en Henriette de Jonge. Hij heeft twee broers: Noach Robert (geb. 5-5-1906 te Groningen) en Jozef (geb. 4-2-1910 te Groningen). Nathan ter Berg is hoofdbesteller bij de P.T.T. Het gezin woont in ieder geval vanaf 1 januari 1921 op het adres Coehoornsingel 36a in Groningen. Op 5 maart 1929 verhuizen zij naar de Prinsesseweg 28a in Groningen. Izäak is kantoorbediende. Broer Noach Robert (Nico) wordt uiteindelijk reiziger in zeepwaren en woont eerst in Nijmegen en dan in Amsterdam, waarna hij weer terugkeert naar Groningen. Hij trouwt met Sophia Mooy (geb.27 april 1908 te Culemborg). Broer Jozef wordt magazijnbediende en verhuist op 29 november 1937 naar Eindhoven.

Izäak wordt op 7 maart 1935 uitgeschreven op het adres van zijn ouders. Hij trouwt op die datum in Arnhem met Margo Antje van Wijngaarden, dochter van Hendrik van Wijngaarden (hoofdkeurmeester van waren) en Goolieda Geerink. Margo van Wijngaarden werd op 24 april 1902 in Ede geboren. Zij heeft twee jongere zusters: Antje (geb.12 december 1903 te Ede) en Gesina Maria (geb.30 december 1905 te Ede). Het gezin is niet Joods.

Margo heeft, voordat zij op 32-jarige leeftijd met Izäak trouwt, al een heel leven achter zich. Zij trouwt, net 18 jaar oud, op 21 mei 1920 in Arnhem met de musicus Engelbart Martin Marie Spijker (geb.9 juni 1890 te Arnhem). Haar man is vóór hij met Margo trouwt al weduwnaar. Margo en haar man krijgen een zoon Hendrik Engelbert Mari Spijker die op 14 augustus 1926 in Arnhem op vierjarige leeftijd overlijdt.
Margo scheidt en gaat in 1928 wonen in Groningen (Stoeldraaierstraat 5a). In dat huis ontmoet zij accountant Douwe Jan de Jong en met hem woont zij vanaf 9 november 1928 een kleine maand in het hotel van Karst Karsten in Norg (Drenthe). Op 3 december 1928 verhuizen zij naar Jozef Israëlsstraat 20 in Groningen. Op 8 december 1929 gaan zij uit elkaar en Margo gaat terug naar haar ouders in Arnhem.

Hoe Margo en Izäak elkaar hebben leren kennen, is niet duidelijk.

Sinds zijn huwelijksdatum staat Izäak ingeschreven op het adres Wassenberghstraat 49a te Groningen.
Van beroep is hij accountant en uit de registratie van het Oorlogs- en Verzetscentrum Groningen lijkt hij betrokken te zijn bij het verzet, maar daarvan is verder niets bekend.

Izäak wordt op 6 oktober 1942 in Kamp Westerbork ingeschreven als “verhuisd”. Omdat hij getrouwd is met Margo die Nederlands Hervormd is, en hij dus gemengd gehuwd is1, wordt hij op 22 juli 1943 ontslagen uit Kamp Westerbork. Het lijkt waarschijnlijk dat hij daarna is ondergedoken, waarna hij in december 1943 wordt opgepakt door de S.D. en gevangen zit in het Huis van Bewaring in Groningen. In januari 1944 wordt hij voor de tweede keer gedeporteerd naar Westerbork, maar komt nu als onderduiker in de strafbarak tot hij op 3 maart 1944 op straftransport wordt gesteld naar Auschwitz, waar hij meteen bij aankomst wordt vermoord.

Zijn vrouw Margo wordt op 8 oktober 1942 in kamp Westerbork geregistreerd. Er is geen datum van uitschrijving, waarschijnlijk is ze ontvlucht of vrijgelaten als niet Joodse vrouw en ondergedoken 2.

Op 11 juni 1945 woont Margo weer in de Wassenberghstraat 49a, niet als hoofdbewoner, maar als inwonend bij hoofdbewoner Hermann Gross. Vanuit haar oude adres onderneemt ze verschillende pogingen om te achterhalen wat er met haar man is gebeurd. Ze krijgt berichten van het Informatiebureau van Het Nederlandse Rode Kruis over een vermoedelijke sterfdatum, maar geen verdere informatie over het lot van haar man. Uiteindelijk krijgt ze in 1948 een officieel overlijdensbericht van de gemeente Groningen na een beschikking van het Gerechtshof in Leeuwarden. Margo hertrouwt op 18 november 1948 met Hermann Gross. Zij noemt zich in de huwelijksadvertentie “weduwe van I. ter Berg”.

Van het ouderlijk gezin van Izäak ter Berg overleeft alleen zijn broer Jacob en de dochter van zijn broer Noach Robert.

 


1 Verhuizing naar Westerbork is een wat eufemistische term, maar gemengd gehuwden worden overgebracht naar diverse werkkampen, waaronder Westerbork, in afwachting van nadere vaststellingen en beslissingen door de Duitse autoriteiten. In ieder geval is het niet meteen de bedoeling om hen te deporteren, vandaar kennelijk de eufemistische term ‘verhuizing’. (informatie R. Schütz, Oorlogsnazorg, Het Nederlandse Rode Kruis)

2 Volgens gegevens van R. Schütz van Het Nederlandse Rode Kruis overleeft zij de oorlog als onderduiker, maar waar dat op gebaseerd is, is niet duidelijk.